انکودر آسانسور
انکودر آسانسور یکی از مهمترین قطعات در سیستم کنترل حرکت آسانسور است که وظیفه اندازهگیری دقیق سرعت، موقعیت و جهت حرکت موتور را بر عهده دارد. این قطعه به عنوان سنسور فیدبک در کنار درایو و تابلو فرمان عمل میکند و اطلاعات لحظهای از حرکت موتور را به سیستم کنترل ارسال مینماید. دقت عملکرد انکودر مستقیماً بر نرمی حرکت کابین، توقف دقیق در طبقات و ایمنی کلی سیستم تأثیر میگذارد.
در آسانسورهای مدرن، بهویژه مدلهای گیرلس (Gearless)، وجود انکودر با کیفیت و دقیق کاملاً حیاتی است. این نوع آسانسورها به دلیل حذف گیربکس، نیازمند کنترل بسیار دقیق سرعت و موقعیت هستند و کوچکترین خطا در فیدبک حرکتی میتواند باعث لرزش، خطای توقف یا ناهماهنگی در تراز طبقات شود.
به همین دلیل انتخاب انکودر مناسب برای آسانسور نه تنها یک موضوع فنی، بلکه یک موضوع ایمنی و کیفیت عملکرد محسوب میشود.
نقش انکودر در کنترل سرعت و موقعیت آسانسور
سیستم حرکتی آسانسور بر پایه کنترل دور موتور کار میکند. در این فرآیند، درایو یا اینورتر با دریافت اطلاعات از انکودر، سرعت موتور را به صورت دقیق تنظیم میکند. انکودر با تولید سیگنالهای دیجیتال متناسب با چرخش موتور، به سیستم کنترل اعلام میکند که موتور در چه موقعیتی قرار دارد و با چه سرعتی در حال حرکت است.
این اطلاعات باعث میشود:
- حرکت کابین کاملاً نرم و بدون شوک انجام شود
- شتابگیری و کاهش سرعت به صورت کنترلشده باشد
- توقف در هر طبقه با دقت بالا انجام شود
- از ایجاد لرزش یا نوسان جلوگیری شود
در آسانسورهای پیشرفته، دقت توقف در حد میلیمتر اهمیت دارد و این موضوع تنها با استفاده از انکودر دقیق و با کیفیت امکانپذیر است.
انواع انکودر آسانسور
انکودرهای مورد استفاده در آسانسور معمولاً در دو دسته کلی قرار میگیرند:
1. انکودر افزایشی آسانسور
این نوع انکودر رایجترین مدل در سیستمهای آسانسوری است. انکودر افزایشی با تولید پالسهای دیجیتال، سرعت و موقعیت نسبی موتور را مشخص میکند. در صورت قطع برق، موقعیت دقیق ذخیره نمیشود و سیستم پس از راهاندازی مجدد نیاز به همترازی دارد.
این مدل در بسیاری از آسانسورهای کششی و سیستمهای دارای درایو VVVF استفاده میشود و به دلیل قیمت مناسبتر، کاربرد گستردهای دارد.
2. انکودر مطلق آسانسور
در سیستمهای پیشرفتهتر، بهویژه آسانسورهای گیرلس و پروژههای حساس، از انکودر مطلق استفاده میشود. این مدل حتی پس از قطع برق نیز موقعیت دقیق موتور را حفظ میکند و نیازی به مرجعگیری مجدد ندارد.
انکودر مطلق باعث افزایش ایمنی، کاهش خطاهای توقف و بهبود کیفیت حرکت میشود و در ساختمانهای پرتردد یا برجهای بلند کاربرد بیشتری دارد.
انکودر آسانسور گیرلس (Gearless)
در آسانسورهای گیرلس، موتور مستقیماً فلکه کششی را به حرکت در میآورد و هیچ گیربکسی بین موتور و بار وجود ندارد. این ساختار باعث افزایش راندمان و کاهش مصرف انرژی میشود، اما در عین حال نیاز به کنترل دقیقتری دارد.
در این نوع سیستمها، انکودر باید:
- رزولوشن بالا داشته باشد
- پاسخگویی سریع ارائه دهد
- سیگنال پایدار و بدون نویز تولید کند
- در برابر لرزش مقاوم باشد
کیفیت انکودر در آسانسور گیرلس تأثیر مستقیمی بر نرمی حرکت و دقت توقف کابین دارد.
ویژگیهای مهم انکودر مناسب آسانسور
انتخاب انکودر برای آسانسور نیازمند توجه به چند ویژگی کلیدی است:
دقت و رزولوشن بالا
هرچه رزولوشن انکودر بیشتر باشد، کنترل سرعت و موقعیت دقیقتر خواهد بود.
پایداری سیگنال
سیگنال خروجی باید پایدار و بدون نویز باشد تا از خطاهای عملکردی جلوگیری شود.
مقاومت مکانیکی
انکودر باید در برابر لرزش موتور و شرایط کاری مداوم مقاوم باشد.
سازگاری با درایو
نوع خروجی انکودر باید با درایو یا تابلو فرمان سازگار باشد.
طول عمر بالا
با توجه به عملکرد مداوم آسانسور، انکودر باید دوام و طول عمر مناسبی داشته باشد.
علائم خرابی انکودر آسانسور
خرابی انکودر میتواند مشکلات متعددی در عملکرد آسانسور ایجاد کند. برخی از نشانههای رایج عبارتند از:
- توقف نامنظم در طبقات
- لرزش هنگام حرکت
- خطای درایو مربوط به فیدبک موتور
- حرکت ناگهانی یا ناپایدار کابین
- نیاز مکرر به ریست سیستم
در صورت مشاهده این علائم، بررسی وضعیت انکودر و کابلهای ارتباطی ضروری است.
تفاوت انکودر آسانسور با انکودر صنعتی عمومی
اگرچه از نظر ساختاری ممکن است شباهتهایی وجود داشته باشد، اما انکودر مورد استفاده در آسانسور باید استانداردهای ایمنی و عملکردی بالاتری را رعایت کند. سیستم آسانسور با جان انسانها در ارتباط است و هرگونه خطای حرکتی میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
بنابراین انکودر آسانسور معمولاً:
- از کیفیت ساخت بالاتری برخوردار است
- دارای دقت و پایداری بیشتر است
- برای کارکرد طولانیمدت طراحی شده است
- با درایوهای مخصوص آسانسور سازگار است
قیمت انکودر آسانسور به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت انکودر آسانسور به عوامل متعددی وابسته است:
- نوع انکودر (افزایشی یا مطلق)
- رزولوشن و دقت عملکرد
- نوع خروجی و سازگاری با درایو
- کیفیت ساخت و برند
- کاربرد در سیستم گیرلس یا گیربکسدار
مدلهای مطلق و مدلهای با رزولوشن بالا معمولاً قیمت بیشتری دارند، اما در مقابل عملکرد دقیقتر و طول عمر بالاتری ارائه میدهند.
خرید انکودر آسانسور از انکودر سنتر
در انکودر سنتر مجموعهای تخصصی از انواع انکودر آسانسور برای سیستمهای گیربکسدار و گیرلس ارائه شده است. تمامی محصولات با کیفیت صنعتی و مناسب برای کارکرد مداوم در سیستمهای آسانسوری عرضه میشوند.
با توجه به حساسیت بالای این تجهیز، امکان دریافت مشاوره تخصصی پیش از خرید فراهم شده است تا انتخابی دقیق و متناسب با نوع موتور و درایو انجام شود. هدف ما ارائه قطعاتی با عملکرد پایدار، ایمن و طول عمر بالا برای سیستمهای آسانسوری است.